Αγγλικά Γαλλικά Ελληνικά για Ξένους: Επιστροφή στα θρανία με νέα λογική.

Κάθε Σεπτέμβριο μιλάμε για μια νέα σχολική χρονιά.

Νέα βιβλία. Νέα τετράδια. Νέους στόχους. Νέες απαιτήσεις.

Και κάπου ανάμεσα στην ύλη, στις εργασίες, στα διαγωνίσματα και στις εξετάσεις, υπάρχει ο άνθρωπος για τον οποίο υπάρχουν όλα αυτά:

ο μαθητής.

Φέτος, θέλουμε να ξεκινήσουμε από εκεί.

Γιατί ο μαθητής δεν είναι ένας βαθμός. Δεν είναι μόνο η επίδοσή του σε ένα διαγώνισμα. Δεν είναι μόνο το επίπεδο μιας ξένης γλώσσας που πρέπει να κατακτήσει.

Είναι μια ολική προσωπικότητα.

Ένα παιδί ή ένας νέος άνθρωπος με σκέψεις, συναισθήματα, δυνατότητες, ανησυχίες, περιέργεια, όνειρα και τη δική του μοναδική σχέση με τη μάθηση.

Και όταν βλέπουμε τον μαθητή ως σύνολο, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την εκπαίδευση.

Growth mindset: μαθαίνουμε ότι μπορούμε να εξελιχθούμε

Στη σύγχρονη παιδαγωγική συναντάμε τον όρο growth mindset — την αντίληψη ότι οι ικανότητές μας μπορούν να αναπτύσσονται.

Δεν σημαίνει ότι όλοι μπορούν να πετύχουν τα πάντα χωρίς όρια ή δυσκολίες.

Σημαίνει κάτι πολύ πιο ουσιαστικό:

Ότι ένα λάθος δεν είναι απόδειξη ότι «δεν μπορώ».

Μια δυσκολία δεν σημαίνει ότι «δεν είμαι καλός».

Μπορεί απλώς να σημαίνει:

«Δεν μπορώ ακόμη.»

Αυτή η μικρή λέξη — ακόμη — μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ένας μαθητής βλέπει τον εαυτό του απέναντι στη μάθηση.

Η δυσκολία γίνεται μέρος της διαδρομής. Το λάθος γίνεται ευκαιρία να ξαναδοκιμάσουμε. Η προσπάθεια αποκτά νόημα.

Και αυτό είναι κάτι που θέλουμε να καλλιεργούμε καθημερινά.

Δεν ψάχνουμε μία μαγική τεχνική που θα κάνει τον μαθητή καλύτερο.

Χτίζουμε ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο ο μαθητής μπορεί να εξελιχθεί.

Η μάθηση ξεκινά από τη σχέση

Η μάθηση δεν πραγματοποιείται μόνο μέσα στις σελίδες ενός βιβλίου.

Πραγματοποιείται και μέσα στη σχέση.

Στη σχέση με τον εκπαιδευτικό. Με τους συμμαθητές. Με τον ίδιο του τον εαυτό.

Ένας μαθητής χρειάζεται να αισθάνεται ότι μπορεί να ρωτήσει.

Να κάνει λάθος.

Να δοκιμάσει ξανά.

Να εκφράσει μια απορία χωρίς να φοβάται ότι θα κριθεί.

Να αισθανθεί ότι η προσπάθειά του έχει αξία.

Γιατί δεν είναι αρκετό να ρωτήσουμε:

«Τι θα μάθει ο μαθητής φέτος;»

Χρειάζεται να ρωτήσουμε και:

«Πώς θα αισθάνεται ενώ μαθαίνει;»

Autonomy. Competence. Relatedness.

Τρεις έννοιες της Self-Determination Theory μας βοηθούν να δούμε τη μάθηση από μια διαφορετική οπτική.

Autonomy — Αυτονομία.

Ο μαθητής να αισθάνεται ότι έχει ενεργό ρόλο στη δική του μαθησιακή πορεία. Να μην είναι απλώς ο αποδέκτης γνώσεων, αλλά συμμέτοχος στη διαδικασία.

Competence — Αίσθηση ικανότητας.

Να βλέπει την πρόοδό του. Να αναγνωρίζει όσα έχει ήδη καταφέρει. Να αισθάνεται ότι οι δυσκολίες μπορούν να αντιμετωπιστούν και ότι κάθε μικρό βήμα έχει σημασία.

Relatedness — Σύνδεση.

Να αισθάνεται ότι ανήκει. Ότι τον βλέπουν, τον ακούν και τον γνωρίζουν ως άνθρωπο και όχι μόνο ως μαθητή.

Γιατί η μάθηση δεν είναι μόνο γνώση και επίδοση.

Είναι επίσης αυτονομία, αίσθηση ικανότητας, σύνδεση και συμμετοχή.

Αγγλικά, Γαλλικά και Ελληνικά για ξένους: γλώσσες που ανοίγουν δρόμους

Η εκμάθηση μιας γλώσσας δεν είναι απλώς η κατάκτηση γραμματικής και λεξιλογίου.

Είναι ένας τρόπος να γνωρίζουμε έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης, έναν πολιτισμό, έναν διαφορετικό κόσμο.

Είτε πρόκειται για Αγγλικά, είτε για Γαλλικά, είτε για Ελληνικά για ξένους, η γλώσσα γίνεται ένα εργαλείο επικοινωνίας, έκφρασης και σύνδεσης.

Γι’ αυτό και η διδασκαλία μιας ξένης γλώσσας δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στο «σωστό» και το «λάθος».

Θέλουμε ο μαθητής να χρησιμοποιεί τη γλώσσα.

Να τολμά να μιλήσει.

Να εκφράζεται.

Να κάνει λάθη και να συνεχίζει.

Να αποκτά σταδιακά την αυτοπεποίθηση ότι μπορεί να επικοινωνήσει με τον κόσμο γύρω του.

Αγγλικά Γαλλικά Ελληνικά για Ξένους Αινείας Κοκκινέας

Δεν θέλουμε άλλη μία σχολική χρονιά γεμάτη άγχος, πίεση και ατελείωτο τρέξιμο από τη μία υποχρέωση στην άλλη.

Δεν θέλουμε ο μαθητής να περιμένει το τέλος της χρονιάς απλώς για να πει:

«Επιτέλους τελείωσε.»

Θέλουμε μια διαφορετική εμπειρία.

Φυσικά, θέλουμε ο μαθητής να μάθει.

Να προοδεύσει.

Να βελτιώσει τη γλώσσα του.

Να πετύχει τους στόχους του.

Να προετοιμαστεί σωστά για τις εξετάσεις του.

Αλλά θέλουμε να κερδίσει και κάτι που δεν μετριέται πάντα σε έναν βαθμό.

Να γίνει πιο ανεξάρτητος, πιο σίγουρος, πιο περίεργος να μάθει, πιο πρόθυμος να δοκιμάσει και πιο έτοιμος να αντιμετωπίσει το επόμενο δύσκολο βήμα.

Ο στόχος μας για τη νέα σχολική χρονιά

Για εμάς, επιτυχία δεν είναι μόνο το αποτέλεσμα μιας εξέτασης.

Είναι και η στιγμή που ένας μαθητής λέει:

«Δεν το ήξερα αυτό. Τώρα όμως μπορώ.»

Είναι η στιγμή που δεν φοβάται πλέον να κάνει ένα λάθος.

Που σηκώνει το χέρι του.

Που κάνει μια ερώτηση.

Που δοκιμάζει ξανά.

Που αρχίζει να εμπιστεύεται τις δυνατότητές του.

Γιατί στόχος μας δεν είναι απλώς να περάσει ο μαθητής άλλη μία σχολική χρονιά.

Στόχος μας είναι να εξελιχθεί μέσα από αυτήν.

Να φύγει στο τέλος της χρονιάς όχι μόνο με περισσότερες γνώσεις, αλλά και με περισσότερη αυτοπεποίθηση, περισσότερη αυτονομία και μεγαλύτερη διάθεση να συνεχίσει να μαθαίνει.

Γιατί στο Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κοκκινέας δεν βλέπουμε απλώς έναν μαθητή που πρέπει να ολοκληρώσει μια ύλη.

Βλέπουμε έναν άνθρωπο που βρίσκεται σε μια σημαντική περίοδο της ζωής του και έχει ανάγκη όχι μόνο από γνώση, αλλά και από χώρο για να εξελιχθεί.

Θέλουμε να μάθει.

Θέλουμε να προσπαθήσει.

Θέλουμε να ξαναδοκιμάσει.

Θέλουμε να ανακαλύψει τις δυνατότητές του.

Και, πάνω απ’ όλα, θέλουμε να μη χάσει τη χαρά της μάθησης μέσα στην πίεση της επίδοσης.

Γιατί η εκπαίδευση δεν είναι μόνο αυτό που μαθαίνουμε.

Είναι και αυτό που γινόμαστε καθώς μαθαίνουμε.

Και αυτή είναι η δική μας αφετηρία για τη νέα σχολική χρονιά.

Επιστημονική τεκμηρίωση

Οι βασικές παιδαγωγικές έννοιες του άρθρου αντλούν στοιχεία από τη σύγχρονη ερευνητική βιβλιογραφία γύρω από το Growth Mindset, τη Self-Determination Theory και τη σημασία της σχέσης εκπαιδευτικού–μαθητή.

Ενδεικτικές πηγές:

• Yeager et al., A national experiment reveals where a growth mindset improves achievement, Nature.

• Sisk et al., To What Extent and Under Which Circumstances Are Growth Mind-Sets Important to Academic Achievement?, Psychological Science.

• Ryan & Deci, Self-Determination Theory and the Facilitation of Intrinsic Motivation, Social Development, and Well-Being.

• Di Lisio et al., Nurturing bonds that empower learning: a systematic review of the significance of teacher-student relationship in education, Frontiers in Education.